Şaft Geçişi Yangın Durdurucu Detayları
Şaft ve tesisat geçişlerinde yangın durdurucu neden gerekir?
Yangın kompartımanını oluşturan bir duvar ya da döşeme, içinden bir boru, kablo veya kanal geçtiği anda delinmiş olur. Yapı elemanı 120 dakika dayanacak şekilde yapılmış olsa bile, etrafı kapatılmamış tek bir geçiş alevin, dumanın ve zehirli gazın komşu kompartımana ulaşması için yeterlidir. Yangın durdurucu detayı, bu boşluğu yapı elemanının dayanımına eşit süre boyunca kapalı tutar.
Doğru detay üç bilgiyle belirlenir: geçilen yapı elemanı (alçıpan duvar, betonarme döşeme, beton/yığma duvar…), geçen tesisatın cinsi (metal boru, yanıcı plastik boru, izoleli boru, kablo, kablo tavası, hava kanalı) ve hedeflenen yangın dayanım süresi (F60–F240). Yanıcı bir PVC boru yangında eriyip geride bir delik bıraktığı için genleşen bir malzeme ister; yanmayan bir metal boru ise ısıyı ilettiğinden farklı bir çözümle sızdırmaz hale getirilir.
Yangın yönetmelikleri bu geçişlerin uluslararası akredite bağımsız laboratuvarlarda test edilmiş detaylarla korunmasını şart koşar; sahada geliştirilen çözümler kabul edilmez. Bu yüzden aşağıdaki katalogdaki her detay, bir test raporuna dayanır.
Aşağıdaki detay kataloğu nasıl kullanılır?
Listede 585 test edilmiş tesisat geçişi yangın durdurucu detayı yer alıyor. Soldaki filtrelerden geçilen yapı elemanını, geçen tesisatı, kullanılan ürünü ve yangın dayanımını seçerek listeyi daraltabilirsiniz. Her satırdaki PDF simgesi o detayın çizim föyüne gider.
Yapısal derzler ve genleşme derzleri bu kataloğun kapsamı dışındadır; onlar için yapısal derz detay kataloğuna, çelik taşıyıcıların kaplanması için çelik yapı yangın koruma detaylarına bakabilirsiniz.
Listede 585 test edilmiş tesisat geçişi detayı bulunuyor.
Hangi Detaya Bakmalıyım?
Katalogdaki 585 detay, geçen tesisatın cinsine ve geçilen yapı elemanına göre ayrışır. Bir satıra tıkladığınızda liste doğrudan o kritere göre filtrelenir.
Geçen tesisata göre
| Geçen tesisat | UL kodu | Detay sayısı | Neden ayrı çözüm ister? |
|---|---|---|---|
| Yanıcı plastik boru (PVC, PP, PE) | 2 | 225 | Yangında erir; genleşen manşon veya sargı gerekir. |
| Metal boru (çelik, bakır, döküm) | 1 | 172 | Yanmaz ama ısı iletir; sızdırmazlık macun/mastik ile yapılır. |
| İzoleli boru (tesisat izolasyonlu) | 5 | 121 | İzolasyon cinsi ve kalınlığı detayı belirler. |
| Grup / kombine geçiş | 8 | 48 | Aynı delikten birden fazla tür tesisat geçiyorsa. |
| Kablo | 3 | 24 | Tekil kablo ya da kablo demeti. |
| Hava kanalı | 7 | 24 | Damperli ve dampersiz çözümler ayrışır. |
| Kablo tavası / merdiveni | 4 | 23 | Tava kesiti ve doluluk oranı önemlidir. |
| Boş rezervasyon | 0 | 22 | İleride kullanılmak üzere bırakılan boş delikler. |
| Bus bar (bara sistemi) | 6 | 10 | Yüksek akım baraları için özel detaylar. |
Geçilen yapı elemanına göre
| Yapı elemanı | Detay sayısı |
|---|---|
| Beton / yığma duvar | 327 |
| Betonarme döşeme | 287 |
| Alçıpan duvar | 132 |
| Ahşap konstrüksiyonlu döşeme | 44 |
| Çelik kompozit döşeme (trapez sac) | 38 |
| Sandviç panel duvar | 4 |
| Çelik taşıyıcılı tavan | 3 |
Bir detay birden fazla yapı elemanı ya da tesisat türü için test edilmiş olabilir; bu yüzden sayılar toplandığında katalog toplamını aşar.
Sık Sorulan Sorular
UL detay numarası nasıl okunur? Örneğin W-L-2168 ne anlama gelir?
Numara üç parçadan oluşur. İlk harf grubu geçilen yapı elemanını gösterir: W duvar, C betonarme döşeme, F döşeme, HW duvardan tavana derz. İkinci harf yapı elemanının cinsini belirtir; W-L alçıpan duvar, W-J beton veya yığma duvar, C-AJ betonarme döşeme demektir. Rakam grubunun ilk hanesi geçen tesisatı kodlar: 0 boş rezervasyon, 1 metal boru, 2 yanıcı boru, 3 kablo, 4 kablo tavası, 5 izoleli boru, 6 bus bar, 7 hava kanalı, 8 grup geçiş. Yani W-L-2168, alçıpan duvardan geçen yanıcı bir boru detayıdır.
F60, F120, F240 ne anlama gelir; hangisini seçmeliyim?
Rakam, detayın yangına dayandığı süreyi dakika olarak verir. Seçimi detay değil geçilen yapı elemanının kompartıman dayanımı belirler: 120 dakikalık bir kompartıman duvarında geçiş de en az 120 dakika dayanmalıdır. Bu süre projenin yangın raporunda ve ilgili yönetmelikte tanımlıdır; detayı ona göre filtreleyin.
Metal boru ile plastik boru neden aynı detayla kapatılamaz?
Yanıcı plastik borular (PVC, PP, PE) yangında erir ve geride açık bir delik bırakır; bu deliğin genleşerek kapanması gerekir, bu yüzden intumesan manşon veya sargı kullanılır. Metal borular yanmaz ancak ısıyı iletir; buradaki risk boru gövdesinin karşı tarafta tutuşma yaratmasıdır, çözüm sızdırmazlık ve gerektiğinde izolasyon uzatmasıdır. İki durumun test edilmiş çözümleri farklıdır, birbirinin yerine kullanılamaz.
Aynı delikten birden fazla tesisat geçiyorsa ne yapmalıyım?
Bu durumda grup (kombine) geçiş detaylarına bakılır; katalogda 48 adet grup geçiş detayı var. Tekil tesisat detaylarını yan yana uygulamak test edilmiş bir çözüm değildir: elemanlar arası mesafe, doluluk oranı ve toplam kesit test koşullarının parçasıdır. Kombinasyonunuz katalogda yoksa bize yazın.
İleride kullanılmak üzere bırakılan boş delikler kapatılmalı mı?
Evet. Boş rezervasyon da kompartımanda bir açıklıktır ve kullanılmadığı sürece kapalı tutulmalıdır. Katalogda bu amaçla 22 adet boş rezervasyon detayı bulunuyor. Sonradan tesisat geçirileceği için sökülüp yeniden yapılabilen çözümler tercih edilir.
Detay föyünde ne var, uygulamada neye dikkat etmeliyim?
Her föyde geçilen yapı elemanı ve minimum kalınlığı, geçen tesisatın cinsi ve azami çapı, kullanılan ürün ve uygulama kalınlığı, açıklık ile tesisat arasındaki izin verilen boşluk aralığı ve elde edilen yangın dayanımı yer alır. Sahada en sık yapılan hatalar: föyde belirtilenden büyük boşluk bırakmak, farklı marka ürünle uygulamak ve yapı elemanının föydeki minimum kalınlığın altında olması.