Yapısal derz (dilatasyon / genleşme derzi), binanın sıcaklık değişimi, oturma ve deprem hareketlerini karşılayabilmesi için bırakılan, döşeme veya duvar boyunca baştan sona devam eden bir boşluktur. Bu boşluk aynı zamanda yangın kompartımanını da böler: 120 dakika dayanması beklenen bir duvarda derz boş bırakılırsa alev, duman ve zehirli gaz en hızlı yolu bu boşluktan bulur.
Yapısal derz yangın durdurucusu, derzin hareketini izlerken yangında genleşerek boşluğu kapatan bir sistemdir. Doğru detayı seçerken üç şey belirleyicidir: derzin cinsi (döşemeden döşemeye, duvardan duvara, duvardan tavana…), derz genişliği ve beklenen hareket kabiliyeti — derz statik mi, yoksa sürekli açılıp kapanan dinamik bir derz mi. Bu üçü netleştikten sonra F30–F240 arasında hedeflenen yangın dayanımına göre uygun test edilmiş detay seçilir.
Listede 101 UL onaylı yapısal derz yangın durdurucu detayı yer alıyor. Soldaki filtrelerden derz cinsi, hareket kabiliyeti, derz genişliği, firestop kalınlığı ve yangın dayanımını seçerek listeyi daraltabilirsiniz. Her satırdaki PDF simgesi o detayın çizim föyüne gider.
Derzlerde kullanılan Emshield ve SJS ürün ailesinin teknik verileri için yangın dayanımlı genleşme derzi ürünlerimize, tesisat geçişleri için şaft geçişi yangın durdurucu detaylarına bakabilirsiniz.
Listede 101 UL onaylı yapısal derz detayı bulunuyor.
Katalogdaki 101 detayın dağılımı aşağıdaki gibi. Bir satıra tıkladığınızda liste doğrudan o derz cinsine göre filtrelenir. Detayların 85 tanesi dinamik (hareketli), 16 tanesi statik derzler içindir.
| Derz konumu | Kısa kod | Detay sayısı | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| Duvardan tavana / duvar dibi derzi | HW | 38 | Bölme duvarın üst ucu ile döşeme altı arasındaki boşluk; en sık karşılaşılan derz tipi. |
| Duvardan duvara derz | WW | 28 | İki duvarın birleştiği düşey derz; kompartıman duvarlarında. |
| Döşemeden döşemeye derz | FF | 18 | İki döşeme plağı arasındaki yatay derz; otopark ve tabliyelerde. |
| Döşemeden duvara derz | FW | 14 | Döşeme kenarının dış/iç duvarla birleştiği derz. |
| Duvardan döşemeye derz | BW | 3 | Duvar dibi taban derzi. |
Statik derz, montajdan sonra kayda değer hareket beklenmeyen derzdir; dinamik derz ise sıcaklık, rüzgâr veya deprem etkisiyle sürekli açılıp kapanır. Dinamik derzde mastik türü dolgular yorulup çatlayabildiği için hareketi izleyebilen, önceden sıkıştırılmış sistemler tercih edilir. Katalogdaki 101 detayın 85 tanesi dinamik, 16 tanesi statik derzler için test edilmiştir.
Esas alınan ölçü nominal derz genişliğidir — derzin tasarım sıcaklığındaki, yani ne tam açık ne tam kapalı haldeki genişliği. Sahada ölçüm yapıyorsanız ölçüm anındaki sıcaklığı da not edin; kışın ölçülen bir derz yazın belirgin şekilde daralır. Ürünler nominal genişliğe göre seçilir ve o genişliğin belirli bir yüzdesi kadar hareketi karşılar.
Tek bir kalınlık yoktur; gereken kalınlık derz cinsine, genişliğine ve kullanılan malzemeye göre değişir. Doğru yol, hedeflediğiniz dayanımı ve derz ölçüsünü filtrelerden seçip listede kalan detayların föylerine bakmaktır — her föyde o detay için test edilmiş kalınlık yazılıdır. Katalog dışı bir kombinasyon gerekiyorsa bize yazın.
Hayır. Tesisat geçişi, duvarı veya döşemeyi delen bir boru, kablo ya da kanalın etrafındaki boşluğu kapatır ve hareket beklenmez. Yapısal derz ise yapı elemanı boyunca devam eden ve sürekli hareket eden bir boşluktur; bu yüzden ayrı sistemlerle ve ayrı test standartlarıyla çözülür. Tesisat geçişleri için şaft geçişi detay kataloğumuza bakın.
Mastik ve taşyünü dolgu, düşük hareketli ve dar derzlerde ekonomik bir çözümdür ancak derz her hareket ettiğinde yorulur; zamanla yapışma kaybı ve çatlak oluşabilir, periyodik kontrol ister. Önceden sıkıştırılmış tek parça sistemler derz açılıp kapandıkça geri yaylanır, hareketi izler ve yangında genleşerek boşluğu kapatır. Yüksek hareketli, su geçirmezlik veya sismik gereklilik olan derzlerde bu ikinci grup tercih edilir.
Listedeki detaylar UL 2079 (yapısal derzlerde yangın dayanımı) kapsamında test edilmiş sistemlerden oluşur; ürün ailesine göre EN 1366-4 ve ASTM E1399 hareket döngüsü verileri de bulunur. Her detayın föyünde ilgili test numarası, dayanım süresi ve hareket kabiliyeti belirtilmiştir.
